आज :

अनुभूतिः ‘खोंग इची’ र हामी माझ मौलाएको आचरण

काजीराम गौतम-  कहिलेकहीँ बीसमा पढेको कुरा पचासमा दोहोर्याएर पढ्न खुब मज्जा लाग्छ । उबेला बुझाइएको र अहिले बुझेको कुराबीच पनि अन्तर बहुतै हुन्छ । यो बेला ती कुराहरूलाई जीवन भोगाइको आधारमा हेरिन्छ सायद अनि लाग्छ जस्तो भोगाई उस्तै अनुभूति ।
आज मलाई चिनियाँ आधुनिक साहित्यका संस्थापक भन्न मिल्ने लु सुन को ‘खोंग इची’ नामक छोटो कथाका बारेमा केही लेखौंलेखौं भाछ । खोंग इची एउटा छोटो कथा भित्रको दर्दनाक जीवन परिस्थिति भोगेको र समाजबाट परित्यक्त पात्र हो ।

कथामा ऊ उबेलाको चीनको राजशाही परीक्षा प्रणाली सिउछाई अन्तर्गतको परीक्षा उत्तिर्ण गरेर उच्च सरकारी ओहदा प्राप्त गर्ने उत्कट अभिलाषाका साथ स्वेई र थाड़ राजवंश काल देखि विद्यमान रहिआएको अनि कन्फुसियस र मेन्ससका पालामा निर्मित परीक्षा प्रणाली अनुरूप दर्शन, कला तथा साहित्य, राजनीति र चिनियाँ क्यालिग्राफी (सुन्दर चिनियाँ हस्तलेखन) आदिको गहिरो अध्ययन गर्छ । कति कुराहरू त उ कण्ठाग्र सुनाउन सक्छ । तर विडम्बना, ऊ परीक्षाबाट सीमित कोटामा छनौट हुने उच्च ओहदा प्राप्त गर्न सक्दैन । यसको सोझो अर्थ, उ भविष्यमा एउटा पढेलेखेको विद्वान भएपनि जीविकोपार्जनको कुनै माध्यम हात पार्न सक्दैन । एकातर्फ ऊ शिक्षित व्यक्तित्व हुँदै हो तर उसलाई सिउछाई परीक्षाले जीवनभर उठ्नै नसक्ने गरी लात मारेको हुन्छ ।

राज्यले उसको क्षमतालाई उपयोग गर्ने कुनै ठाउँ देख्दैन भने समाजले उसलाई जीविकोपार्जन गर्ने गतिलो माध्ययम नभएको भनेर हेला नै गर्छ, समाज उसको कुनै उपयोगिता देख्दैन । तर, ऊ आँफूलाई विद्वान नै ठान्छ र विद्वानले लाउने लामो गाउन लगाएर हिंड्छ अनि गरिवीको कारण लुचनको स्याङहङ रक्सी पसलमा एक प्याला रक्सीको लागि भिख माग्छ, अनि कसैले दिए उभिएरै रक्सी टोड्क्याउछ । हुन त चीनमा विद्वान र संभ्रान्त परिवारले रक्सी पसल भित्र आरामदायी कुर्सीमा बसेर खाने अनि गरीव र अपठितहरूले बाहिरै उभिएर खाने चलन छिङ राजवंशको लगभग अन्त्य सम्म मात्र नभई यो पुरै चालिसको दशक सम्मै कायम थियो । यसर्थ पनि खोङ इची लामो गाउनमा सजिएर उभिएरै रक्सी खाने हुनाले सामाजिक चलनको बर्खिलाफ एक हेलाको पात्र थियो । उसलाई आफ्नो ज्ञान प्रति गौरव थियो तर गरिवीले ग्रसित थियो । त्यसैले उसले एक प्याला रक्सीको लागि एक दिन पुस्तक चोर्यो र पक्राउ पर्यो । उसको चोरी प्रति जस्टिफिकेसन बडो घत लाग्दो हुन्छ, भन्छ किताब चोर्नु चोरी होइन, ज्ञान आर्जन गर्ने साधन चोर्नु कसरी चोरी हुन्छ ? समाज यो कुरा मान्दैन र अनुहार रातो हुनेगरी उ कुटाई खान्छ । सबैले यो कुराको उठान गरेर उसको उपहास गर्छन ।

चिनियाँ समाजले अहिले पनि खोङ इचीलाई सम्झन्छ तर उत्कृष्ट अभिलाषाको लक्ष्य लिएर हिँडेको एक असफल व्यक्तिको रूपमा । चिनियाँ समाजमा यस्तै दुखद जीवन जिउँन वाध्य र राज्यको अदुरदर्शिताको कारण समाजबाट समेत परित्यक्त अरू पनि थुप्रै लोक परिचित पात्रहरू छन । ती मध्ये साहित्यकार लु सुनकै अनुसार स्यानसङ इरान, स छि अनि मङ फूच केही प्रतिनिधि पात्र हुन ।

उपरोक्त कथाले उबेलाको चीनको जुनसुकै वस्तुस्थितिलाई उठान गरेपनि मेरालागि आँफू पचास पुगेपछि बेग्लै दृष्टिकोण पेश गरेको छ । खोङ इची ठूलो आदर्शको धरातलमा उभिएर कन्फुसियस र मेन्ससका दर्शनका किताबका ठेली हुबहु घोक्छन अनि परीक्षामा थोरै अंकले अरूभन्दा दुर्वल सावित हुन्छन । तर बारबारको त्यो दुर्वलताले उनलाई एउटा स्कलरको स्तर भन्दा तल निहुरिन पनि दिँदैन अनि पद, प्रतिष्ठा र सम्पन्नताको सिँढी उक्लिन पनि दिँदैन ।

त्यो कारणनै उनकालागि समाजमा हेलाको उपज हो, उनलाई समाजले हेर्ने हेयदृष्टिको उपज हो । यस कथाले पुस्तकका ठेली पढेर मात्र नहुने, बरू जीवनमा त्यसको सार्थक उपयोग हुनुपर्ने कुरालाई उठान गरेको छ भने म यसै कथाको मूल आशयलाई वर्तमान देशको परिस्थिति सँग दाँजेर पनि हेर्छु । हो, कन्फुसियसले पचास कटेपछि मानिसका इरादाहरू बदलिदैनन भनेकै छन । हाम्रा हिजोका इरादाहरू पनि बदलिनु हुन्न । तर लाग्छ, पटक पटक खोङ इची परीक्षामा असफल भएर स्कलरको भेषमा रक्सी टोड्क्याउँदै हिँडे झैं हाम्रा समाजका उत्कट अभिलाषाको भकारी भर्न हिँडेका खोंङ इचीहरू दिनानुदिन कङ्गाल मानसिकता तिर त रिटार्डेड हुँदै छैनन ? कुनै दिन उनीहरूको पनि हविगत पुस्तक चोरेर दिएको जस्टिफिकेसन पछिको खोङ इचीको जस्तो त हुनेछैन ?

(लेखक चीनको सीचुवान प्रान्तस्थित चाइना वेस्ट नर्मल यूनिभर्सिटीका विद्यार्थी हुन ।)

About us

डबली मिडिया प्रा.लि.द्वारा सञ्चालित डिजिटल न्युज पोर्टल अनलाइन डबली डटकम २०७१ सालदेखि निरन्तर चलिरहेको छ।
हामीले खासगरी खोजमूलक समाचारलाई स्थान दिने गरेका छौं । सन्तुलित विचार र समाचार सामाग्री हाम्रो अनलाइनको प्राथमिकता हो ।

सम्पर्क

Dabali Media Pvt. Ltd.
Anamnagar Kathmandu
Phone : 01-4771244
[email protected]
[email protected]

हाम्रो टीम

डबली मिडिया प्रा.लि. द्वारा संचालित 
अनलाइन डबली डटकम को लागि

अध्यक्षः दिपेन्द्र रावल
सम्पादकः धनन्‍जय बुढा
दर्ता नं. १५४/०७३-७४

Copyright © 2021 Online Dabali | Powered By EasySoftnepal