अनलाइन डबली
काठमाडौँ । अमेरिका–इरानबीच भएको भनिएको सहमतिको केही बुँदा सार्वजनिक भएका छन् । गोप्य राखिएको सम्झौता पत्रका केही बुँदा इरानी सञ्चारमाध्यमहरुले सार्वजनिक गरेका हुन् ।
प्रारम्भिक समझदारी पत्रका अत्यन्तै संवेदनशील तथा महत्वपूर्ण बुँदाहरू इरानको चर्चित समाचार एजेन्सी ‘मेहर न्यूज’ ले सार्वजनिक गरेको हो । समाचारमा भनिएअनुसार उक्त प्रस्तावित सम्झौतामा मुख्य गरी १४ वटा बुँदाहरू रहेका छन् । मुख्य बुँदाको टुंगो लागेको र केही थप हुन सक्ने बताइएको छ ।
मेहर न्यूजका अनुसार सम्झौताको पहिलो र सबैभन्दा महत्वपूर्ण सर्त लेबनानसहित युद्ध जारी रहेका सबै मोर्चाहरूमा तत्काल र स्थायी युद्धविराम लागू गर्नुपर्ने रहेको छ । इरानले वार्ता र संवादको सुरुदेखि नै राख्दै आएको एजेण्डा हो यो । इरानले लेबनानमा हिजबुल्लाह विरुद्ध भइरहेको इजरायली आक्रमण नरोकिएसम्म अमेरिकासँग कुनै सम्झौता नगर्ने अडान राख्दै आएको थियो ।
त्यसैगरी अर्को महत्वपूर्ण बुँदा अमेरिका र उसका सहयोगीले इरानको पुनर्निमाणको लागि अमेरिका र सहयोगी देशहरुले आर्थिक सहायता योजना रहेको छ । युद्धका कारण इरानमा भएको भौतिक र आर्थिक क्षतिको भरणपोषणका लागि यो डलर योजना इरानले सुरुदेखि नै माग राख्दै आएको थियो ।
बाहिरिएको सम्झौताअनुसार ३० दिनभित्र अमेरिकाले इरानको समुद्री क्षेत्रमा लगाउँदै आएको कडा नौसैनिक नाकाबन्दी पूर्ण रूपमा हटाउनुपर्ने । त्यसपछि इरानले पनि ३० दिनमा हर्मुज जलमार्ग खुला गर्नुपर्ने सहमतिमा उल्लेख गरिएको छ ।
त्यसैगरी सहमतिमा इरानी भूभाग र जलक्षेत्रको आसपासबाट अमेरिकी सेना र सैन्य सरसामानहरू फिर्ता गर्नुपर्ने र सैन्य उपस्थितिलाई थप विस्तार नगर्ने र भविष्यमा इरानविरुद्ध कुनै पनि नयाँ आर्थिक वा सैन्य प्रतिबन्धहरू नलगाउने प्रतिबद्धता अमेरिकाले गरेको छ ।
मेहर न्यूजका अनुसार यो सहमतिमा अमेरिकाले इरानको आन्तरिक मामिला, राजनीति र शासकीय स्वरूपमा कुनैपनि प्रकारको हस्तक्षेप वा चलखेल नगर्ने, इरानी कच्चा तेल र अन्य ऊर्जा उत्पादनहरूको अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा लगाइएका सबै प्रकारका कडा प्रतिबन्धहरूलाई अमेरिकाले पूर्ण रूपमा खारेज गर्नुपर्नेछ ।
यसको बदलामा, इरानले अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय समक्ष आफूले कहिल्यै पनि आणविक हतियार विकास नगर्ने आफ्नो पुरानो प्रतिबद्धतालाई पुनः दोहो¥याउनुपर्ने सर्त राखिएको छ ।
अर्को महत्वपूर्ण सहमति अन्तिम वार्ता हुनुअघि नै अमेरिकाले विश्वका विभिन्न बैंकहरूमा रोक्का गरेर राखेको इरानको जम्मा गरिएको कुल सम्पत्तिको कम्तिमा आधा (५० प्रतिशत) हिस्सा तत्काल फुकुवा गर्नुपर्नेछ ।
इरानले तेलमाथिको प्रतिबन्ध व्यावहारिक रूपमै निलम्बन नभएसम्म र अमेरिकी नौसेनाको घेराबन्दी पूर्ण रूपमा नहटेसम्म सम्झौताको टेबलमा नबस्ने रणनीतिमा छ ।
सम्झौताका अन्त्यमा भनिएको छ, यी सम्पूर्ण प्रक्रियाहरू पूरा भई दुवै पक्ष पूर्ण सम्झौतामा पुगेपछि त्यसलाई कानुनी रूपमा बाध्यकारी र स्थायी बनाउनका लागि संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद् (ग्ल्क्ऋ) को विशेष प्रस्ताव मार्फत अनुमोदन गराइनेछ ।
यी माथिका बुँदा र सर्त हेर्दा इरानले कुटनीतिक रुपमा पनि जित हासिल गरेको छ । वार्तामा इरानको हात माथि परेको छ । युद्धमा हारेको अमेरिकाले कुटनीतिक युद्धमा पनि हारेको छ ।
