काठमाडौं । श्रम संस्कृति पार्टी पाँचथरका उपाध्यक्ष तथा हिलिहाङ दरबार संरक्षणका अभियन्ता हर्कबहादुर योङहाङ लिम्बुले नेपालको राजनीति अब नयाँ मोडमा प्रवेश गरिरहेको दाबी गरेका छन् ।

नेपाल न्यूज बैंकसँगको कुराकानीमा उनले श्रम संस्कृति पार्टी पूर्वी नेपालमा मात्र सीमित नरहने भन्दै निकट भविष्यमा हिमाल, पहाड, तराई, मेचीदेखि कालीसम्म विस्तार हुने विश्वास व्यक्त गरे ।

उनले भने, ‘मलाई लाग्छ निकट भविष्यमा, हिमाल, पहाड, तराई, मेची, काली सबैतिर श्रम संस्कृतिमय हुँदैछ । किनकि अब समय र नेपाली जनताले सोचेको र समयको माग त्यही हो । त्यसैले एउटा सीमित ठाउँलाई मात्रै कोड गर्नुहुँदैन । समग्रमा नेपालको हिमाल, पहाड, तराई, मेची, काली सबैतिर अब अन्तिम सत्य र तथ्य पनि श्रम संस्कृतिमय हुनुपर्छ ।’

उनका अनुसार वर्तमानको आवश्यकता श्रम, स्वदेशी उत्पादन, स्वदेशी प्रयोग, प्रकृति, संस्कृति र प्रविधिमा आधारित राजनीतिक सोच हो । यही विचारले देशलाई बचाउने र समृद्ध बनाउने उनको तर्क छ ।

योङहाङले देशमा भ्रष्टाचार, बेथिति र राजनीतिक विकृतिले सीमा नाघेको टिप्पणी गर्दै नेपाली नागरिकमा व्यापक असन्तुष्टि रहेको बताए । उनले भविष्यमा नेपालको राजनीति दुई धारमा विभाजित हुने दाबी गरे ।

उनले भने, ‘नेपाली जनता अर्थात युवा सर्कलसँग जोडिएको व्यक्ति वा एक अभियन्ता भएको नाताले यतिबेला नेपाली युवायुवतीहरूको खुसी छैनन् भन्ने लाग्छ । देशको भ्रष्टाचार, बेथितिले सिमा नाघेको छ । त्यसैले आगामी दिनमा दुईवटा जाति र दुईवटा पार्टी मात्रै रहन्छ । त्यसकै आधारमा मुलुकको भविष्य निर्धारण हुन्छ ।’

उनले नेपालको आर्थिक अवस्था पनि चिन्ताजनक रहेको उल्लेख गर्दै ऋणको भार बढ्दै गएको बताए । देशलाई ऋणमुक्त बनाउन श्रम, स्वदेशी उत्पादन, स्वदेशी प्रयोग तथा प्रकृति, संस्कृति र प्रविधिको समन्वय आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो ।

‘प्रकृति भनेको हाम्रो माटो र धर्ती हो । यही माटोमा जन्मिन्छौं र यहीँ फर्किन्छौं। माटोलाई माया गर्न नसक्ने व्यक्ति साँचो अर्थमा देशप्रेमी हुन सक्दैन । किनकि देशमा अत्याचार छ त्यसैले बचाउने भनेको तपाईं हामीले नै हो । नेपाली नागरिकहरु सचेत हुन जरुरी पनि छ । खुराफाती गफ दिएर देश बन्दैन् । पढ्नु मात्रै सब चिज होइन, चेतना महत्त्वपूर्ण हो,’ उनले भने ।

उनका अनुसार संस्कृति नेपालीको पहिचान, सम्मान र अस्तित्वको आधार हो भने आधुनिक प्रविधिलाई त्यससँग जोडेर अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता छ ।

योङहाङले आफ्ना पार्टीका अध्यक्ष हर्क साम्पाङको खुलेर प्रशंसा गर्दै श्रमदान अभियानलाई सामाजिक रूपान्तरणको सकारात्मक उदाहरणका रूपमा उल्लेख गरे । राम्रो कामलाई राजनीतिक पूर्वाग्रहभन्दा माथि उठेर समर्थन गर्नुपर्ने उनको धारणा थियो ।

उनले भने, ‘हर्क साम्पाङज्यूले श्रमदानमार्फत समाजमा एउटा सकारात्मक सन्देश दिनुभएको छ । त्यो कुनै एउटा पार्टीका कार्यकर्ताका लागि मात्रै होइन, सम्पूर्ण नेपालीका लागि हो । पुल बन्यो भने त्यसबाट सबै नेपाली हिँड्छन्, त्यसैले राम्रो कामलाई राजनीतिक पूर्वाग्रहभन्दा माथि उठेर हेर्नुपर्छ । नेपाल आमाले ढिलो भए पनि हर्क साम्पाङजस्तो एउटा साहसी अभियन्ता जन्माएकी छिन् । उहाँ लामो समयदेखि अभियानमा लागिरहनुभएको छ र श्रमदानको संस्कृतिलाई स्थापित गर्ने प्रयास गरिरहनुभएको छ ।’

आफू पनि दुई दशकभन्दा बढी समयदेखि सामाजिक अभियानमा सक्रिय रहेको उल्लेख गर्दै उनले हिलिहाङ दरबार संरक्षण तथा विकासका लागि अनुसन्धान, सरकारी बजेट व्यवस्थापन र पर्यटन प्रवद्र्धनमा भूमिका खेलेको बताए । त्यही अनुभवका आधारमा बेथिति सुधार गर्ने उद्देश्यले राजनीतिमा सक्रिय भएको उनको भनाइ थियो ।

‘म करिब २२–२५ वर्षदेखि सामाजिक अभियानमा सक्रिय छु । हिलिहाङ दरबारबारे अनुसन्धान गरेर त्यसको संरक्षण र विकासका लागि नेपाल सरकारबाट बजेट ल्याउने काममा पनि मेरो भूमिका रह्यो । दरबार क्षेत्रलाई पर्यटनको केन्द्र बनाउने उद्देश्यले काम गरियो । तर विकासका क्रममा देखिएका बेथिति र कमजोरीहरू नजिकबाट देखेपछि सुधार गर्ने प्रभावकारी माध्यम राजनीति नै रहेछ भन्ने निष्कर्षमा पुगेँ । त्यसैले एक वर्षअघि काठमाडौं छाडेर श्रम संस्कृति पार्टीमार्फत सक्रिय राजनीतिमा लागेको हुँ,’उनले भने ।

व्यक्तिगत र पारिवारिक स्वार्थभन्दा माथि उठेर राष्ट्रिय हितमा लाग्नुपर्नेमा जोड दिँदै उनले नेपाललाई पर्यटन, उत्पादन र श्रममा आधारित आत्मनिर्भर राष्ट्र बनाउनुपर्ने धारणा राखे ।

उनले भने, ‘व्यक्तिगत, पारिवारिक वा जातीय स्वार्थभन्दा माथि उठेर नेपाललाई बनाउने र बचाउने अभियानमा लाग्नुपर्छ । नेपाल रहे मात्रै हामी रहन्छौँ । अहिले देशलाई आत्मनिर्भर बनाउने सबैभन्दा ठूलो आधार स्वदेशी श्रम, स्वदेशी उत्पादन र स्वदेशी प्रयोग हो । यसलाई पर्यटन, प्रकृति, संस्कृति र प्रविधिसँग जोड्न सके देशको अर्थतन्त्र बलियो बन्छ र नेपाल समृद्धितर्फ अघि बढ्छ ।’

राजनीति, सामाजिक अभियान मात्र नभइ सहित्यिक सिर्जनामा गहिरो रुचि राख्ने योङहाङले साहित्यिक यात्राका बारेमा पनि आफ्नो धारणा राखे ।

साहित्य अनुभव, भावना, साधना र समयको प्रतिबिम्ब भएको उल्लेख गर्दै महलमा र झुपडीमा जन्मेको साहित्यकारको अनुभूति फरक हुने बताए । उनका अनुसार साहित्यले समाजलाई परिवर्तन गर्न, बिगार्न वा सुधार्न सक्ने शक्ति हो ।

उनले साहित्य कल्पनाको संसार भएको तर इतिहास तथ्य र प्रमाणमा आधारित हुनुपर्ने बताए । नेपालको इतिहास तथ्यभन्दा बाहिर गएर लेखिएका कारण धेरै भ्रम सिर्जना भएको उनको तर्क थियो ।

आफूले लेखेका गीतका शब्दहरू सतही रूपमा प्रेमका विषय जस्ता देखिए पनि त्यसभित्र समाज, मानवीय सम्बन्ध र जीवनका गहिरा अनुभूति समेटिएको उनको भनाइ थियो । साहित्यले मनोरञ्जन मात्र नभई समाजलाई सन्देश दिनुपर्नेमा उनले जोड दिए ।

आकांक्षा धामी, नेपाल न्यूज बैंक