रामेछाप । ऐतिहासिक धार्मिक तीर्थस्थल दोलखाको भीमेश्वर मन्दिरमा दर्शनार्थीहरुको चाप बढेको भए पनि व्यवस्थापकीय पक्ष कमजोर हुँदा अव्यवस्थाको चाङ थुप्रिएको छ ।

दोलखाको सदरमुकाम चरिकोट नजिकै ऐतिहासिक दोलखाका बजारमा रहेको भीमेश्वर मन्दिरलाई दोलखा भीमसेन भनेर पनि पुकार्ने गरिन्छ । देश भरका मात्र नभएर छिमेकी मुलुकभरबाट समेत दर्शनार्थी आउने यो ऐतिहासिक मन्दिर क्षेत्रमा दैनिक सयौँ दर्शनार्थीहरु आउने गर्दछन् । दर्शनार्थीले मन्दिरमा भेटी पनि राम्रै चढाउँछन् । तर मन्दिर व्यवस्थापनले भेटी सङ्कलन बाहेक अरू काम गरेको देखिँदैन ।
मन्दिर परिसरमा न त दर्शनार्थीका जुत्ता चप्पल राख्ने कुनै ठाउँको व्यवस्था छ, न खानेपानी, प्राथमिक स्वास्थ्य उपचार लगायतको प्रबन्ध नै छ । मन्दिर परिसरमा पर्याप्त शौचालयको समेत व्यवस्था छैन । मन्दिरको पछाडिपट्टि एउटा सार्वजनिक शौचालय छ, जो अधिकांश दर्शनार्थीहरुले देख्दा पनि देख्दैनन् ।

मन्दिर क्षेत्रमा पर्याप्त विश्रामस्थल समेत छैन । जसले गर्दा दर्शन गर्न जाने दर्शनार्थीहरु घण्टौँ उभिएर बस्नु पर्ने अवस्था छ । मन्दिरमा दर्शन गर्न मन्दिर व्यवस्थापनको तर्फबाट लाइनको समेत राम्रो प्रबन्ध भएको देखिँदैन जसले गर्दा मन्दिरमा दर्शन गर्नेको भिड र ठेलाठेलले दुर्घटनाको जोखिम समेत बढेको छ ।

दोलखाको सास्कृतिक सम्पदा पुस्तकका अनुशार दोलखामा अधिकांस घर ढुंगाले बनेको हुँदा तिब्बती भाषामा ‘दो’ – ढुंगा , ‘ल’ – मन्दिर र ‘खा’ – घर नै कालान्तरमा दोलखा भन्न थालिएको हो भन्ने भनाइ पाइन्छ । अर्को आख्यान अनुशार देशको रक्षार्थ दोलखा सहरको चारै तिर ढुंगाको पर्खालले घेरी पश्चिम तिर ढुंगाकै ठुलो ढोका राखियो , यही ढोकालाइ दोलखाली नेपालभाषामा ड्वाकुलुखा र कालान्तरमा यो ठाउको नाउनै दोलखा रहन गएको गएको हो भन्ने एकथरी भनाइ रहेको पाइन्छ । समुद्र सतह बात करिव ७ हजार १, ३४ मिटर उत्तर पुर्व गौरी शंखर हिमालको काखमा अवस्थित दोलखाको सदरमुकाम चरिकोट राजधानी काठमाडौँ बात १ सय ३२ किलोमिटर उत्तर पूर्वमा रहेको छ। किरातकालिन अस्तित्व बोकेको र मल्लकालमा हिन्दुस्थानी आख्यान इतिहासका साथै भारतको काशीबात ब्राम्हण झिकाएर वैदिक परम्परा लागु गर्न दुष्प्रयाश भएको दोलखा एतिहासिक दृष्टिकोणमा ने.स. ७५२-७६६ मा राजा जयइन्द्रसिंह देवले रानी विजय लक्ष्मी महादेविका नाउको प्रथम सिक्क छापेको स्थान पनि हो।

दोलखा भीमसेन : एक शिला तीन अवतार भित्र लुकेको आख्यान यस्तो छ